Türkiye Grid Foundation Model'in ne olduğunu, neden geliştirildiğini, hangi gerçek EPİAŞ kanıtlarının doğrulandığını, hangi aşamalardan geçtiğini, bugün hangi sonuçlara ulaştığını ve gelecekte araştırmacılar tarafından nasıl geliştirilebileceğini adım adım anlatan sade ama teknik bir rehber.
Türkiye elektrik sistemindeki birbiriyle ilişkili üç saatlik sinyali incelemek için oluşturulmuş açık bir araştırma platformudur: elektrik tüketimi, yenilenebilir üretim ve Gün Öncesi Piyasası MCP/PTF.
Proje, büyük bir yapay zekâ modelinin otomatik olarak daha iyi olacağını varsaymaz. +1, +6 ve +24 saatlik tahminlerde ortak zaman temsilinin görevler arasında faydalı bilgi aktarımı mı, yoksa negatif transfer mi oluşturduğunu inceler; aynı zamanda belirsizliği de ölçer.
Proje “Yapay zekâ elektrik tahmini yapabilir mi?” sorusundan daha güçlü bir soruyla başladı: tüketim, yenilenebilir üretim ve gün öncesi piyasa fiyatı arasında ortak bir zaman temsili gerçekten yararlı bilgi öğrenebilir mi ve hangi koşullarda bu paylaşım negatif transfere dönüşür?
Nihai kanıt açılmadan önce EPİAŞ istemcisi, zaman damgası hizalama, takvim özellikleri, veri sızıntısına dayanıklı pencereler, baseline modeller, kompakt ortak Transformer, belirsizlik araçları, testler, CI ve sentetik smoke yolu hazırlandı. Böylece yazılım hataları bilimsel sonuçlardan ayrıldı.
İlk ampirik veri isteği bilinçli olarak 1–31 Ocak 2024 ile sınırlandı. Runner keyfî tarih girişi kabul etmeyecek şekilde tasarlandı ve gelecekteki confirmatory holdout tanımsız bırakıldı. Böylece veri görülmeden önce bir kanıt güvenlik duvarı oluşturuldu.
Üç resmî saatlik veri akışı alındı: gerçek zamanlı tüketim, kaynak bazlı üretim ve Gün Öncesi Piyasası MCP/PTF. Her veri akışı beklenen 744 saatin 744'ünü sağladı; eksik saat, tekrar, temel sayısal null ve kapsam dışı timestamp sayısı sıfırdı.
Üç hedef 744 eksiksiz saatlik satırda birleştirildi. Saat dilimi davranışı, schema alanları, sayısal aralıklar, eksiklikler, betimsel istatistikler, korelasyonlar ve SHA-256 provenance kaydedildi. Üçüncü taraf ham verileri yerelde tutuldu ve Git'e eklenmedi.
İlk üretim closure kontrolünde fark görüldü; çünkü schema'da bulunan importExport alanı kaynak toplamına dahil edilmemişti. Aynı yerel snapshot üzerinde hiç yeni EPİAŞ isteği yapılmadan düzeltici bir denetim çalıştırıldı.
importExport kaynak toplamına eklendiğinde EPİAŞ tarafından bildirilen toplam, 744 saatin tamamında sayısal hassasiyet düzeyinde tam olarak kapandı. Ortalama mutlak fark, P95 mutlak fark ve maksimum mutlak fark sıfıra indi.
İki adet -0.01 MWh güneş değeri bulundu. Toplam mutlak büyüklük yalnızca 0.02 MWh idi. Bu değerler sessizce silinmedi veya clip edilmedi; daha sonra uygulanacak veri işleme kuralının confirmatory testten önce açıkça tanımlanabilmesi için kayda geçirildi.
Bugünkü başarı “Transformer kazandı” iddiası değildir. Başarı; doğrulanmış ve yeniden üretilebilir bir veri katmanı, izlenebilir audit trail, çözümlenmiş üretim muhasebesi, açık kod ve gelecekteki confirmatory çalışmanın korunmuş olmasıdır.
Şimdi yalnızca exploratory/training tarafında tarihsel kapsam genişletilebilir, yıllar boyunca schema stabilitesi incelenebilir, persistence/seasonal/linear baseline'lar karşılaştırılabilir ve CPU/GPU, çalışma süresi ve depolama maliyeti ölçülebilir. Model aileleri, seed'ler, metrikler, dışlama kuralları ve untouched holdout ancak bundan sonra dondurulmalıdır.
744 eksiksiz ve hizalanmış satır; saat dilimi +03:00; provenance hash'leri korunmuş durumda.
Denetlenen 744 saatin tamamında sayısal hassasiyet düzeyinde total = listelenen kaynakların toplamı + importExport.
İki adet sun = -0.01 MWh kaydı belgelendi, korundu ve sessizce değiştirilmedi.
Kimlik doğrulamalı istemci, sınırlı veri alımı, schema inceleme, zaman damgası hizalama ve ham veriyi yerelde tutma politikası.
Kronolojik bölme, 168 saatlik pencereler, takvim özellikleri, baseline'lar, ortak model ve belirsizlik araçları.
Önceden kilitlenen kapsam, toplu raporlar, SHA-256 provenance, herkese açık Pages, yayın yol haritası ve preregistration kapısı.
Bilimsel nesne modelin itibarı değil hipotezdir. Beraberlik veya negatif transfer de bilimsel olarak anlamlıdır.
Gelecekteki araştırmacılar veri sözleşmesini, audit mantığını ve değerlendirme güvenlik duvarını koruyarak modeli değiştirebilir.
Resmî elektrik piyasası verileri ile yeniden üretilebilir yapay zekâ/zaman serisi deneyleri arasında kullanılabilir bir köprü.
Henüz nihai model sıralaması, Transformer üstünlüğü iddiası, nedensellik iddiası veya confirmatory tahmin sonucu yoktur. Bu, gizlenen bir eksik değil; bilerek uygulanan metodolojik bir korumadır.
Faramarz Kowsari, İstanbul'da yaşayan bir yazar ve araştırmacıdır. Teknoloji, eğitim ve kişisel gelişimin kesişiminde çalışmalar yürütür ve uluslararası platformlarda 80'den fazla dijital eser yayımlamıştır. Uzmanlık alanları Yapay Zekâ, prompt engineering, modern trading stratejileri (Smart Money Concepts ve algoritmik trading), klasik edebiyat ve mindfulness konularını kapsar. Ayrıca web tabanlı eğitim araçları ve uzmanlaşmış eğitim içerikleri geliştirir.
Resmî Web Sitesi · Google Scholar · GitHub · LinkedIn · ORCID
Projenin mevcut araştırma yaşam döngüsü OSF üzerinde kamuya açık ve kalıcı bir kayıt olarak arşivlendi. Kayıt DOI'si 10.17605/OSF.IO/FMCYQ, ilişkili OSF projesi ise osf.io/tz5pw adresindedir.
Bu kayıt, Ocak 2024 gerçek EPİAŞ veri denetimini, düzeltici üretim muhasebesi denetimini, yeniden üretilebilirlik kurallarını ve keşifsel çalışma ile gelecekteki doğrulayıcı çalışma arasındaki sınırı belgeler. Bu kayıt nihai doğrulayıcı ön kayıt değildir; doğrulayıcı holdout hâlâ tanımsız ve dokunulmamıştır.